Gia Đình Hiện Đại

KHÁM PHÁ

Quá trình chuẩn bị gìn giữ thi hài Chủ Tịch Hồ Chí Minh 50 năm trước

Cho đến nay, đã gần 5 thập niên trôi qua, nhưng việc chuẩn bị cho công tác gìn giữ thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh đã diễn ra như thế nào và trong thời gian bao lâu vẫn không nhiều người được biết.

Trực tiếp thực hiện nhiệm vụ cao cả này, chỉ có 6 cán bộ y tế của Viện Quân y 108 (nay là BV Trung ương Quân đội 108) và nay, cũng chỉ còn lại 3 người, trong đó có Đại tá, bác sĩ Nguyễn Văn Châu – nguyên Phó Viện trưởng, Bí thư Đảng ủy Viện 69 (Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh).

Nhưng cũng giống như nhà quay phim Trần Anh Trà – người đã quay những thước phim cuối cùng của đời Bác – khi tôi đề nghị kể lại chuyện, BS Châu đã từ chối với lý do, từ ngày đó, ông đã được quán triệt: sống để bụng, chết mang theo!

Phải nhờ sự giúp đỡ của Đại tá Nguyễn Văn Cương – Tư lệnh và Đại tá Đặng Nam Điền – Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông mới đồng ý kể cho chúng tôi nghe những việc mà ông và đồng đội đã tiến hành trong suốt 2 năm trời trước khi Bác Hồ mất. Đã ở tuổi 74, nhưng với sự mẫn tiệp tuyệt vời, gần như từng ngày tháng của mỗi sự kiện đều được BS Châu nhớ chính xác.

Sự lo xa chu đáo

Trước khi Hồ Chủ tịch mất nhiều năm, TW Đảng đã tính đến việc giữ gìn lâu dài thi hài của Người khi Người ra đi, nên công tác chuẩn bị đã bí mật diễn ra từ sớm. Năm 1967, 3 cán bộ y tế gồm: Thiếu tá, BS. Nguyễn Gia Quyền, Chủ nhiệm Khoa Giải phẫu bệnh lý Viện Quân y 108 và là Trưởng phòng Pháp y Quân đội; BS nội tiết Lê Ngọc Mẫn và BS ngoại khoa Lê Điều, đã được đưa sang Liên Xô học về công tác bảo vệ, gìn giữ thi hài, bởi đây là chuyên môn sâu chỉ ở Liên Xô mới có. Nhóm của họ được gọi là Tổ y tế đặc biệt. Đây là những người đầu tiên tiến hành công tác chuẩn bị gìn giữ thi hài Bác Hồ, cũng là những người đặt nền móng cho công tác bảo quản thi hài ở Việt Nam.

7 tháng sau, khi Tổ y tế đặc biệt trở về nước, cũng là lúc sức khỏe của Hồ Chủ tịch không còn được như trước. BS Lê Ngọc Mẫn liền được điều về Ban Chăm sóc sức khỏe TW để theo dõi sức khỏe của Người, còn BS Quyền và BS Điều về Viện Quân y 108 khẩn trương chuẩn bị về kỹ thuật, phòng thí nghiệm. Hàng ngày, BS Lê Ngọc Mẫn thông báo chi tiết tình hình sức khỏe của Bác với BS Quyền và BS Điều.

Ngoài ra, Tổ y tế đặc biệt còn có nhiệm vụ tuyển chọn cán bộ bổ sung. Với các tiêu chuẩn ngặt nghèo về chuyên môn, y công Phạm Ngọc Ảm, BS Nguyễn Văn Châu, BS Sái Văn Thế và y sĩ Nguyễn Trung Hát đã lọt vào danh sách của Tổ y tế đặc biệt. Về nhận công tác, nhưng họ không được biết sẽ làm việc gì và mục đích gì, vì yêu cầu bí mật tuyệt đối nên không ai dám hỏi.


Các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước túc trực bên giường Bác.

Trong lúc này, bộ đội công binh cũng xây dựng gấp một phòng thí nghiệm đặc biệt. Đang thời chiến nên để đảm bảo an toàn, phòng thí nghiệm được xây dựng kiên cố, đủ để chịu đựng cả sức ép của bom tấn. Chỉ riêng cánh cửa phòng đã nặng hơn 1.000 kg. Căn phòng có diện tích khoảng 12m2 được lắp điều hòa nhằm duy trì được nhiệt độ theo yêu cầu và luôn được giữ vô trùng tuyệt đối.

BS Quyền và BS Điều hàng ngày bồi dưỡng kiến thức về ướp, bảo quản thi hài cho BS Châu, BS Thế, y sĩ Hát và y công Ảm, để họ tiếp tục hoàn thiện và duy trì phòng thí nghiệm ở điều kiện tốt nhất. Bởi nước ta khí hậu nhiệt đới nên vấn đề môi trường vô cùng quan trọng, nên Tổ y tế đặc biệt còn phải tiến hành các thí nghiệm nhỏ để theo dõi các chỉ số về vệ sinh, nhiệt ẩm. Dụng cụ do các bác sĩ mang từ Liên Xô về, cộng với trang thiết bị do BV Việt – Xô cung cấp đã đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Văn phòng TW Đảng cũng lắp cho Tổ y tế đặc biệt một điện thoại mang số 455, để kịp thời chỉ đạo công việc hoặc nghe báo cáo tình hình, nhưng thường chỉ BS Quyền và BS Điều nghe.

PinIt

BÀI ĐẶC BIỆT